Εβδομάδα Ισπανικού Κινηματογράφου στην Ταινιοθήκη
Πέμπτη 18 – Τετάρτη 24 Μαρτίου
13 ταινίες, γυρισμένες σε διάφορες εποχές, μας καλούν σ’ ένα ταξίδι στον Ισπανικό Κινηματογράφο, από 18 έως και 24 Μαρτίου στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος (Ιερά Οδός 48 & Μεγάλου Αλεξάνδρου 134-136, Κεραμεικός), σε μια συνδιοργάνωση της Τανιοθήκης και της Πρεσβείας της Ισπανίας στην Αθήνα.
Ένας πρώτος άξονας του αφιερώματος αφορά σε σπάνιες, κλασικές ταινίες από πρωτοπόρους, όπως το «Οινοποιείο» (“La Bodega”) του Μπενίτο Περόχο. Γυρισμένη προς το τέλος της εποχής του βωβού (1929), η πρόσφατα αποκατεστημένη ταινία-«θησαυρός» μάς μεταφέρει στην Ανδαλουσία της φεουδαρχίας και του φλαμέγκο, σε μια ερωτική ιστορία τοποθετημένη στο πλαίσιο μεγάλων κοινωνικών συγκρούσεων, με πρωταγωνίστρια τη μεγάλη τραγουδίστρια της εποχής, Κοντσίτα Πικέρ.
Σε ακόμα πιο «καυτό» κοινωνικοπολιτικό κάδρο, αυτό της φρανκικής δικτατορίας, γυρίστηκαν τα «Καλοσωρίσατε Μίστερ Μάρσαλ» (“Bienvenido Mr. Marshall”, 1953, του Λουίς Γκαρθία Μπερλάνγκα) και ο «Θάνατος Ενός Ποδηλάτη» (“Muerte de Un Ciclista”, 1955, του Χουάν Αντόνιο Μπαρδέμ). Η ταινία του Μπερλάνγκα σατιρίζει εύστοχα τη -γνωστή και στην Ελλάδα- μεταπολεμική εποχή τού «Καλωσήρθε το δολάριο», μέσ’ από τις πυρετώδεις ετοιμασίες ενός μικρού, απομονωμένου χωριού προκειμένου να υποδεχτεί «ορδές» Αμερικανών τουριστών. Κινούμενος μεταξύ Νουάρ και Νεορεαλισμού, «Ο Θάνατος Ενός Ποδηλάτη» του Μπαρδέμ, του σημαντικότερου ίσως σκηνοθέτη της χώρας, γεμίζει με συμβολικές αναγωγές τη δραματική ιστορία ενός «παράνομου» ζευγαριού που φορτώνεται με μια σειρά από ενοχές, από τη στιγμή που άθελά του προκαλεί το συμβάν του τίτλου της ταινίας. Και τα δύο αυτά φιλμ κυνηγήθηκαν άγρια από τη χουντική λογοκρισία, ωστόσο διακρίθηκαν και βραβεύτηκαν σε διεθνές επίπεδο, στρέφοντας τα φώτα του ενδιαφέροντος προς την ισπανική περίπτωση.
Περνώντας στη μεταφρανκική περίοδο, «Τα Αθώα Θύματα» (“Los Santos Inocentes”, 1984) του Μάριο Κάμους ανασκαλίζουν τα σκοτεινά χρόνια της δεκαετίας του 60, χάρη σ’ ένα αλληγορικό πορτρέτο μιας πλούσιας αγροτικής οικογένειας και των σχέσεων εξουσίας και ψυχολογικής περιχαράκωσης που διαμορφώνονται στους κόλπους της.
Υπάρχουν επίσης τέσσερις ταινίες γυρισμένες στην ευφορία της δεκαετίας του 90: τρεις από αυτές περιστρέφονται γύρω από ερωτικές ιστορίες, τοποθετημένες ωστόσο σε διαφορετικά πλαίσια. Οι «Μετρημένες Μέρες» (“Dias Contados”, 1994) του Ιμανόλ Ουρίμπε, φέρνουν μαζί στη Μαδρίτη έναν Βάσκο εκτελεστή της ΕΤΑ με μια τζάνκι πόρνη, που εύλογα μπλέκουν σ’ έναν κύκλο βίας και επιθυμιών. «Το Καλό Αστέρι» (“La Buena Estrella”, 1997) του -πρόωρα χαμένου- Ρικάρντο Φράνκο, δημιουργεί ένα τρίγωνο ανάμεσα σε δύο άντρες και μία γυναίκα, με δεδομένα βιολογικά (οι δύο) ή ψυχολογικά (ο τρίτος) προβλήματα. «Οι Εραστές του Αρκτικού Κύκλου» (“Los Amantes del Circulo Polar”, 1998) του Χούλιο Μέντεμ, ίσως η γνωστότερη ταινία του αφιερώματος, μιλούν για γεωγραφικούς, διαπροσωπικούς και κινηματογραφικούς κύκλους, μέσ’ από την τυχαία συνάντηση του Ότο και της Άνα, των οποίων τα ονόματα επίσης κινούνται στη λογική του κύκλου, καθώς διαβάζονται παλίνδρομα. Στην ίδια δεκαετία γυρίστηκε και ο «Ήλιος της Κυδωνιάς» ( “El Sol del Membrillo”, 1992) του Βίκτορ Ερίθε, ταινία που παρακολουθεί με ύφος βιογραφίας-ντοκιμαντέρ την προσπάθεια του εικαστικού καλλιτέχνη Αντόνιο Λόπεθ Γκαρθία να αποτυπώσει ένα σταθερά επανερχόμενο θέμα του, το παιχνίδισμα του φυσικού φωτός πάνω στα φύλλα μιας κυδωνιάς, παίζοντας ταυτόχρονα με τις έννοιες «στατικό» (η ζωγραφική αποτύπωση) και «δυναμικό» (η κινηματογραφική εικονοποιία).
Η Εβδομάδα Ισπανικού Κινηματογράφου ολοκληρώνεται με πέντε ταινίες της πιο πρόσφατης παραγωγής: το πολυβραβευμένο «Μέσα απ’ τα Μάτια σου» (“Te Doy Mis Ojos”, 2003) της Ιθιάρ Μπογιαΐν, αναφέρεται στην πορεία μιας γυναίκας προς τη χειραφέτηση, μέσ’ από την προσπάθειά της για μια καινούργια ζωή μακριά από την ενδοοικογενειακή βία. Το «Λέτειο Έγκλημα» (“Crimen Ferpecto”, 2004) του –γνωστού από το ντελιριακό “Accion Mutante”- Άλεξ Ντε Λα Ιγλέσια, περικλείει στοιχεία γκροτέσκου, μαύρης κωμωδίας και σασπένς, βασισμένο σε συνεχείς ανατροπές της ιστορίας ενός καθόλα επιτυχημένου πωλητή σε μεγάλο εμπορικό κέντρο, ο οποίος οδηγείται σ’ ένα τραβηγμένο από τα μαλλιά έγκλημα. Στους «Μεζέδες» (“Tapas”, 2005) των Χοσέ Κορμπάτσο και Χουάν Κρουθ, πλέκονται οι –κατά κανόνα ερωτικές- ιστορίες πέντε «κοινών» ανθρώπων που ζουν σε ένα εργατικό προάστειο της Βαρκελώνης, με το Tapas Bar της γειτονιάς να λειτουργεί ως τόπος διασταύρωσης των επεισοδίων της καθημερινότητας. Σε παρόμοια θεματική, με περισσότερο ωστόσο γλυκόπικρο ύφος και τη δράση να μεταφέρεται στη Μαδρίτη, το «Σκούρομπλεσχεδόνμαύρο» (“Azuloscurocasinegro”, 2006), βραβευμένο ντεμπούτο του Ντανιέλ Σάντσεθ Αρεβάλο, αναπλάθει με σταθερό ρυθμό τα προσωπικά, μισο-δραματικά μισο-χιουμοριστικά, μπερδέματα μιας ομάδας νεαρών χαρακτήρων. Τέλος, «Η Νύχτα των Ηλιοτροπίων» (“La Noche de los Girasoles”, 2006), επίσης ντεμπούτο, του νεαρότερου δημιουργού του αφιερώματος, Χόρχε Σάντσεθ-Καμπεθούδο, επιχειρεί με φρέσκια κινηματογραφική ματιά να κάνει ένα ευρύτερο σχόλιο πάνω σε σκοτεινές πτυχές της τρέχουσας πραγματικότητας τόσο στην Ισπανία όσο και αλλού. Μέσ’ από ένα αφηγηματικό πλαίσιο που δομείται πάνω σε έξι επικαλυπτόμενες μεταξύ τους ιστορίες, από την εξερεύνηση ενός σπηλαίου μέχρι τη σεξουαλική κακοποίηση μιας νεαρής κοπέλας, οι καταπιεσμένοι συναισθηματικά άνθρωποι δρουν με αρνητικά κίνητρα, συχνά με «ανεξήγητα» κυνικό τρόπο, καθώς εμπλέκονται σε μια σειρά από καταστάσεις όπου η έννοια της δικαιοσύνης παύει να αποτελεί ζητούμενο.
Συνολικά, μια καλή ευκαιρία να γνωρίσει κανείς βαθύτερα τις ρίζες, αλλά και το τρέχον δημιουργικό ρεύμα μίας από τις πιο εξελισσόμενες κινηματογραφίες, η οποία κέρδισε σε αναγνώριση τις τελευταίες δύο δεκαετίες όχι μόνο χάρη στους «πυλώνες» Πέδρο Αλμοδόβαρ και Αλεχάνδρο Αμενάμπαρ, αλλά και χάρη στο εύρος της ματιάς και του έργου της, κάτι που γίνεται αντιληπτό και μέσ’ από το συγκεκριμένο αφιέρωμα.
Mingle
ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΙΣΠΑΝΙΚΟΥ ΣΙΝΕΜΑ 18-24 ΜΑΡΤΙΟΥ
Εβδομάδα Ισπανικού Κινηματογράφου στην Ταινιοθήκη
Πέμπτη 18 – Τετάρτη 24 Μαρτίου
13 ταινίες, γυρισμένες σε διάφορες εποχές, μας καλούν σ’ ένα ταξίδι στον Ισπανικό Κινηματογράφο, από 18 έως και 24 Μαρτίου στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος (Ιερά Οδός 48 & Μεγάλου Αλεξάνδρου 134-136, Κεραμεικός), σε μια συνδιοργάνωση της Τανιοθήκης και της Πρεσβείας της Ισπανίας στην Αθήνα.
Ένας πρώτος άξονας του αφιερώματος αφορά σε σπάνιες, κλασικές ταινίες από πρωτοπόρους, όπως το «Οινοποιείο» (“La Bodega”) του Μπενίτο Περόχο. Γυρισμένη προς το τέλος της εποχής του βωβού (1929), η πρόσφατα αποκατεστημένη ταινία-«θησαυρός» μάς μεταφέρει στην Ανδαλουσία της φεουδαρχίας και του φλαμέγκο, σε μια ερωτική ιστορία τοποθετημένη στο πλαίσιο μεγάλων κοινωνικών συγκρούσεων, με πρωταγωνίστρια τη μεγάλη τραγουδίστρια της εποχής, Κοντσίτα Πικέρ.
Σε ακόμα πιο «καυτό» κοινωνικοπολιτικό κάδρο, αυτό της φρανκικής δικτατορίας, γυρίστηκαν τα «Καλοσωρίσατε Μίστερ Μάρσαλ» (“Bienvenido Mr. Marshall”, 1953, του Λουίς Γκαρθία Μπερλάνγκα) και ο «Θάνατος Ενός Ποδηλάτη» (“Muerte de Un Ciclista”, 1955, του Χουάν Αντόνιο Μπαρδέμ). Η ταινία του Μπερλάνγκα σατιρίζει εύστοχα τη -γνωστή και στην Ελλάδα- μεταπολεμική εποχή τού «Καλωσήρθε το δολάριο», μέσ’ από τις πυρετώδεις ετοιμασίες ενός μικρού, απομονωμένου χωριού προκειμένου να υποδεχτεί «ορδές» Αμερικανών τουριστών. Κινούμενος μεταξύ Νουάρ και Νεορεαλισμού, «Ο Θάνατος Ενός Ποδηλάτη» του Μπαρδέμ, του σημαντικότερου ίσως σκηνοθέτη της χώρας, γεμίζει με συμβολικές αναγωγές τη δραματική ιστορία ενός «παράνομου» ζευγαριού που φορτώνεται με μια σειρά από ενοχές, από τη στιγμή που άθελά του προκαλεί το συμβάν του τίτλου της ταινίας. Και τα δύο αυτά φιλμ κυνηγήθηκαν άγρια από τη χουντική λογοκρισία, ωστόσο διακρίθηκαν και βραβεύτηκαν σε διεθνές επίπεδο, στρέφοντας τα φώτα του ενδιαφέροντος προς την ισπανική περίπτωση.
Περνώντας στη μεταφρανκική περίοδο, «Τα Αθώα Θύματα» (“Los Santos Inocentes”, 1984) του Μάριο Κάμους ανασκαλίζουν τα σκοτεινά χρόνια της δεκαετίας του 60, χάρη σ’ ένα αλληγορικό πορτρέτο μιας πλούσιας αγροτικής οικογένειας και των σχέσεων εξουσίας και ψυχολογικής περιχαράκωσης που διαμορφώνονται στους κόλπους της.
Υπάρχουν επίσης τέσσερις ταινίες γυρισμένες στην ευφορία της δεκαετίας του 90: τρεις από αυτές περιστρέφονται γύρω από ερωτικές ιστορίες, τοποθετημένες ωστόσο σε διαφορετικά πλαίσια. Οι «Μετρημένες Μέρες» (“Dias Contados”, 1994) του Ιμανόλ Ουρίμπε, φέρνουν μαζί στη Μαδρίτη έναν Βάσκο εκτελεστή της ΕΤΑ με μια τζάνκι πόρνη, που εύλογα μπλέκουν σ’ έναν κύκλο βίας και επιθυμιών. «Το Καλό Αστέρι» (“La Buena Estrella”, 1997) του -πρόωρα χαμένου- Ρικάρντο Φράνκο, δημιουργεί ένα τρίγωνο ανάμεσα σε δύο άντρες και μία γυναίκα, με δεδομένα βιολογικά (οι δύο) ή ψυχολογικά (ο τρίτος) προβλήματα. «Οι Εραστές του Αρκτικού Κύκλου» (“Los Amantes del Circulo Polar”, 1998) του Χούλιο Μέντεμ, ίσως η γνωστότερη ταινία του αφιερώματος, μιλούν για γεωγραφικούς, διαπροσωπικούς και κινηματογραφικούς κύκλους, μέσ’ από την τυχαία συνάντηση του Ότο και της Άνα, των οποίων τα ονόματα επίσης κινούνται στη λογική του κύκλου, καθώς διαβάζονται παλίνδρομα. Στην ίδια δεκαετία γυρίστηκε και ο «Ήλιος της Κυδωνιάς» ( “El Sol del Membrillo”, 1992) του Βίκτορ Ερίθε, ταινία που παρακολουθεί με ύφος βιογραφίας-ντοκιμαντέρ την προσπάθεια του εικαστικού καλλιτέχνη Αντόνιο Λόπεθ Γκαρθία να αποτυπώσει ένα σταθερά επανερχόμενο θέμα του, το παιχνίδισμα του φυσικού φωτός πάνω στα φύλλα μιας κυδωνιάς, παίζοντας ταυτόχρονα με τις έννοιες «στατικό» (η ζωγραφική αποτύπωση) και «δυναμικό» (η κινηματογραφική εικονοποιία).
Η Εβδομάδα Ισπανικού Κινηματογράφου ολοκληρώνεται με πέντε ταινίες της πιο πρόσφατης παραγωγής: το πολυβραβευμένο «Μέσα απ’ τα Μάτια σου» (“Te Doy Mis Ojos”, 2003) της Ιθιάρ Μπογιαΐν, αναφέρεται στην πορεία μιας γυναίκας προς τη χειραφέτηση, μέσ’ από την προσπάθειά της για μια καινούργια ζωή μακριά από την ενδοοικογενειακή βία. Το «Λέτειο Έγκλημα» (“Crimen Ferpecto”, 2004) του –γνωστού από το ντελιριακό “Accion Mutante”- Άλεξ Ντε Λα Ιγλέσια, περικλείει στοιχεία γκροτέσκου, μαύρης κωμωδίας και σασπένς, βασισμένο σε συνεχείς ανατροπές της ιστορίας ενός καθόλα επιτυχημένου πωλητή σε μεγάλο εμπορικό κέντρο, ο οποίος οδηγείται σ’ ένα τραβηγμένο από τα μαλλιά έγκλημα. Στους «Μεζέδες» (“Tapas”, 2005) των Χοσέ Κορμπάτσο και Χουάν Κρουθ, πλέκονται οι –κατά κανόνα ερωτικές- ιστορίες πέντε «κοινών» ανθρώπων που ζουν σε ένα εργατικό προάστειο της Βαρκελώνης, με το Tapas Bar της γειτονιάς να λειτουργεί ως τόπος διασταύρωσης των επεισοδίων της καθημερινότητας. Σε παρόμοια θεματική, με περισσότερο ωστόσο γλυκόπικρο ύφος και τη δράση να μεταφέρεται στη Μαδρίτη, το «Σκούρομπλεσχεδόνμαύρο» (“Azuloscurocasinegro”, 2006), βραβευμένο ντεμπούτο του Ντανιέλ Σάντσεθ Αρεβάλο, αναπλάθει με σταθερό ρυθμό τα προσωπικά, μισο-δραματικά μισο-χιουμοριστικά, μπερδέματα μιας ομάδας νεαρών χαρακτήρων. Τέλος, «Η Νύχτα των Ηλιοτροπίων» (“La Noche de los Girasoles”, 2006), επίσης ντεμπούτο, του νεαρότερου δημιουργού του αφιερώματος, Χόρχε Σάντσεθ-Καμπεθούδο, επιχειρεί με φρέσκια κινηματογραφική ματιά να κάνει ένα ευρύτερο σχόλιο πάνω σε σκοτεινές πτυχές της τρέχουσας πραγματικότητας τόσο στην Ισπανία όσο και αλλού. Μέσ’ από ένα αφηγηματικό πλαίσιο που δομείται πάνω σε έξι επικαλυπτόμενες μεταξύ τους ιστορίες, από την εξερεύνηση ενός σπηλαίου μέχρι τη σεξουαλική κακοποίηση μιας νεαρής κοπέλας, οι καταπιεσμένοι συναισθηματικά άνθρωποι δρουν με αρνητικά κίνητρα, συχνά με «ανεξήγητα» κυνικό τρόπο, καθώς εμπλέκονται σε μια σειρά από καταστάσεις όπου η έννοια της δικαιοσύνης παύει να αποτελεί ζητούμενο.
Συνολικά, μια καλή ευκαιρία να γνωρίσει κανείς βαθύτερα τις ρίζες, αλλά και το τρέχον δημιουργικό ρεύμα μίας από τις πιο εξελισσόμενες κινηματογραφίες, η οποία κέρδισε σε αναγνώριση τις τελευταίες δύο δεκαετίες όχι μόνο χάρη στους «πυλώνες» Πέδρο Αλμοδόβαρ και Αλεχάνδρο Αμενάμπαρ, αλλά και χάρη στο εύρος της ματιάς και του έργου της, κάτι που γίνεται αντιληπτό και μέσ’ από το συγκεκριμένο αφιέρωμα.
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΒΟΛΩΝ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 19/03
20.00 Μεζέδες (Tapas, 2005) 94’
22.00 Καλωσορίσατε Μίστερ Μάρσαλ (Bienvenido Mr. Marshall, 1953) 95’
ΣΑΒΒΑΤΟ 20/03
18.00 Το καλό αστέρι (La buena estrella, 1997) 107’
20.00 Λέτειο έγκλημα (Crimen Ferpecto, 2004) 106’
22.00 Μετρημένες μέρες (Días contados, 1994) 93’
ΚΥΡΙΑΚΗ 21/03
19.30 Ο ήλιος της κυδωνιάς (El sol del membrillo, 1992) 139’
22.00 Ο θάνατος ενός ποδηλάτη (Μuerte de un ciclista, 1955) 88’
ΔΕΥΤΕΡΑ 22/03
20.00 Σκούρομπλεσχεδόνμαύρο (Azuloscurocasinegro, 2006) 105’
22.00 Μέσα απ’ τα μάτια σου (Te doy mis ojos, 2003) 106’
ΤΡΙΤΗ 23/03
20.00 Τα αθώα θύματα (Los santos inocentes, 1984) 105’
22.00 Η νύχτα των ηλιοτροπίων (La noche de los girasoles, 2006) 124’
ΤΕΤΑΡΤΗ 24/03
20.00 Το οινοποιείο (La bodega, 1929) 116’
22.00 Οι εραστές του αρκτικού κύκλου (Los amantes del cίrculo polar, 1998) 114’
Popularity: unranked [?]